• Têketin
  • Bibe Nivîskar
  • Ziman
Don Kîşot di hizrên Cervantes de – 1 | Govar Ehmed

Don Kîşot di hizrên Cervantes de – 1 | Govar Ehmed


nivîskar: Govar Ehmed
barkirin: Rêbendan 28, 2014, 10:27


Ramana Don Kîşot ji aiyê nivîskarê mezin Miguel de Cervantes Saavedra ve hatiye nivîsandin. Nivîskar Miguel de Cervantes Saavedra bi xwe ispanî bûye û salla 1547‘ê li gundê Alkala ji dayik buye. Di salla 1616‘ê jî malavayiya jiyanê kiriye.

Li gor nerîna min nivîsandina jiyanameya nivîskarî di vê nivîsê de bandora xwe li ser pirsa me nake. Lewma ezê li vir bibirim. An jî ew hêjaye ku gelek ji vê bêhtir li ser wî bête gotin.

Romana Don Kîşot ji aliyê wergêrê xudan şiyan yê kurd, Eḧmed Qazî ve hatiye wergêrandin bo zaraveya kurmanciya navîn ya zimanê kurdî (Soranî). Romaneke ji 1209 (hezar û dûsed û neh) rûpelan pêk tê û di nava 2 bergan de hatiye bicîh kirin.

Heger hindek bêjin; romana DonKîşottî yekemîn romane ku hatibe ser rûyê erdî ew li gorî min, di bin navê mezinkirina romana wî de, hindekê jî mezinî û giringiya wî kêm dikin. Ji ber ku dikare di roja îro de ji bikare di xwe re bibîbe û bêje ev roman pir afranderdire ji ya Don Kîşotî? Yan kesek heye ku di vî warî de bikare milê xwe li milê berhemê Cervantes bide?

Di roja îro de wêjenasî şêwaz û rêbazên wêjeyê, serdem û qonaxên dîroka wêjeyê, gelek bi ciwanî ew berhem xistîne nava beşan de û kategorîze kirine. Her wesa rêxweşiyeke baş jî ji bo nivîskaran kirine, da ku bikaribin ji bo wî nivîsên baştir û bi hêztir sûdê lê werbigirin. Lê mixabin we diyare ku Don Kîşoteke din êdî nayte nivîsandin.

Dibe ku hindek hebin û van bûçûnên min bi hokarên cûdahiyên demî, li min werbigirin û alîgriya tunda min ya ji bo Don Kîşotî jî bi tenê bi vê cudahiya dem û katî ve li min têbigehin. Lê belê, ev yek hem dê bibe nêrînek seran sere ji bo pirsa navbirî û hem jî dê bibe çavgirtin li têgehişitina rast ji Don Kîşotî.

Belê Don Kîşot tejî pêkenîne, lê ew nahête wê wateyê ku ya tejî huner, têjî rênîşander, tejî xalên balkêş û tejî hest bizvînuk nîne. Nezîle û serpêhatiyên romanê tejîne ji nêrînokên wesa balkêş, ku îro jî hêjayi xwendineka hûr û kûr in û heta pêdiviya çavpêdahînaneka rexine lêgirtinêye jî.

Ez bawer dikim ku min piyên xwe ji berka xwe bêhtir ranekêşa ye eger bêjim romana Don Kîşotî heta niha zêdetirîn axavtin jî li ser hatiye kirin. Di be ji ber wê yekê jî be ku heta niha weke mezintirîn û nemirtirîn roman hatibe nasîn. Vêca eger îo min jî vexwendineka kurt jê re kiribe, ez jixwe bawerim ku pêwîst nake kes bêje karekê zêde ye, yan jî bêje gelek li ser Don Kîşot hatiye gotin û êdî bes e.

Bê guman her ji ber xala berî niha ezê liv û tevgera xwe bo wê yekê bikim da ku li wan pirsan vekolim ku di rojame ya îro de jî bi giringî û çav û bal rakêşin. Mînak, di demekê de ku Cervantes bi hizireka pir li hunerê romana xwe nivîsî. Cervantes di wê demê de pirsa tundutîjiya li ser keçan û jinan da ber çavan. Di heman demê de û gelek berçavtir jî em ji helwestên ji xwerazî û pir bi pêkenîniya Don Kîşot jî bê par nekirîn.

Bi wateyeke din, dema ku Cervantes Don Kîşot wek seralozekê komêdî û qehremanê romana xwe leyistandiye, di heman demê de wî bi rûyê rastiya çanda civaka wê demê jî leyistandiye. Belê wî bi liberçavgirtina hizirên hunerî yên xwe û liv û tevgerên Don Kîşotî ji çi dînî û seraloziya neparastîne. Lê xwe ji hestpaqjî û alîkarîxazî û di hewara xwelîseran de çûnên Don Kîşot jî nedîtiye û nekiriye.

Ew ji bo me dibêje; her çend Don Kîşot tiştan têkel û pêkel dike jî, lê ew rûyê rast û dirust û fermî yê civakê ye. Di wateyeka din de ew guzare li xwekirina piraniya civaka ye. Ji ber wê yekêye jî ku Don Kîşot herê bi rêka hewara xwelîbisera ve diçe û harîkariya destkurtan dike û hêstirên cavên wan dişo. Di wateyeka din de Cervantes ji me re dibêje ku her di dema borî de jî hindek hebûn ku ji ber hestpaqjiyê aqlê xwe berze kirin.

Di encam de ji me re zelal dibe ku ewî ev dilşewatê bê xêç û xar û bêhêz aniye û li hember arîşeyên civaka wê demê kiriye qehreman. Eşkeretir bêjin, qehremanê wî keseke ku neşêt berhemê bajêrvaniya wê demê daqurtîne.

…. Dê bidome

dîtin: 236

Pêveker:

don kîşot di hizrên cervantes de 1 | govar ehmed